ඇය දෑස් හැරියේ අතේ මිට මොලවාගෙන සිටි යතුරක් සොයමිනි. නමුත් ඇගේ අතේ කිසිවක් තිබුණේ නැත. තිබුණේ අනන්ත වූ හිස්බවක් පමණි. කාමරයේ ජනේලයෙන් පෙරා එන හිරු එළිය ඇගේ මුහුණට වැටුනද, ඇගේ සිතේ තිබුණේ දුක්බර අඳුරකි. රාත්රියේ දුටු සිහිනයේ නටබුන් තවමත් ඇගේ මනසේ දැවටෙමින් තිබුණි.
දවස පුරාම ඇය ගත කළේ අර සිහිනයේ මායාව අතරමං වෙමිනි. ඇය බස් රථයේ යන විට, පාරේ ඇවිදින විට, මිනිසුන් දෙස බැලුවේ පුස්තකාලයේ තිබූ දූවිලි වැදුණු පොත් දෙස බලන්නාක් මෙනි. ඇයට පෙනුනේ මිනිසුන් යනු "ලියා හමාර වූ පොත්" (Finished Books) වගෙයි. සමහරු දුෂ්කර ඛේදවාචකයන් ය; ඔවුන්ගේ පිටු කඳුළින් තෙත් වී ගල් වී ඇත. සමහරු ත්රාසජනක කතා ය; බිය සහ සැකය ඔවුන්ගේ සෑම වාක්යයකම ගැබ් වී ඇත. ඒ හැමෝම තමන්ගේ පරණ පුරුදු නමැති දුහුවිලි පිරුණු පිටු අතර හිර වී, එකම පරිච්ඡේදය නැවත නැවත කියවමින් සිටිති. තාත්තාගේ කේන්තියත්, අම්මාගේ නිහඬ විලාපයත් හරියට මුද්රණය වූ අකුරු වැනිය. ඒවා මැකීමට තීන්ත නැත.
සවස බැල්කනියට වී ඈත ක්ෂිතිජය දෙස බලා සිටින විට, ඇයට අතීතයේ බර දැඩිව දැනුණි. අහස දෙස බලන විට වලාකුළු පවා පෙනුනේ පරණ මතකයන් වගෙයි. "ඇයි මට අර දේවල් වෙනස් කරන්න බැරි?" ඇය තමාගෙන්ම ප්රශ්න කළාය. "ඇයි මට ආපහු කාලය හරහා ගිහින්, ඒ වැරදි ටික මකලා, අලුත් වාක්ය ටිකක් ලියන්න බැරි?"
ඇය දෑස් පියාගෙන සිතින් අර දැවැන්ත පුස්තකාලය මැවුවාය. ඇය මනසින් උත්සාහ කළේ අර දිරා ගිය පොත් එළියට ගෙන ඒවායේ අකුරු මකන්නටයි. ඇයට අවශ්ය වූයේ අම්මාගේ කඳුළු මැකීමටයි; තමා අතින් වූ මෝඩකම් කපා හැරීමටයි. නමුත්... ඇය කොතරම් වෙර දැරුවත්, ඒ අකුරු කළු ගල් මෙන් සවි වී තිබුණි. ඒ මොහොතේ ඇයට සිහිනයෙන් මතක් වූයේ නඩත්තුකරු කී ගැඹුරු වචනයයි. "ඒ පොත් ලියලා ඉවරයි. ඔයාට පරණ පිටු පෙරළන්න පුළුවන්, ඒත් අකුරු වෙනස් කරන්න බෑ."
හදිසියේම, මහා සිහිල් සුළං රැල්ලක් හමා ඇවිත් ඇගේ කොණ්ඩය සලිත කළේය. ඒ සුළඟත් සමඟම ඇගේ සිතේ තිබූ බර අහසට මුසු වී ගියාක් මෙන් දැනිණි. ඒ මොහොතේ ඇගේ මනසට විදුලියක් වැනි අමුතු එළියක් ගලා ආවේය. සත්යය ඇගේ ඉදිරියේ නිරුවත් විය.
"ඒ හිස් පොත... ඒ හිස් පොත කියන්නේ මගේ ඈත අනාගතය නෙවෙයි. ඒ හිස් පොත කියන්නේ 'සත්ය වූ මේ මොහොත' "
ඇය ගැඹුරු හුස්මක් ගත්තාය. සංසිඳුණු මනසින් ඇය තේරුම් ගත්තාය. අතීතය යනු පුස්තකාලයේ රාක්ක වල ගල් වී ගිය පොත් ය. ඒවා මියගිය දේවල් ය. ඒවා දෙස බලා ක්ලාන්ත වීමෙන් හෝ පසුතැවීමෙන් පලක් නැත. මළවුන්ට පණ දිය නොහැක.
"නමුත්..." ඇය තම හිස් දෑත දෙස බැලුවාය. එහි රේඛා මත හිරු එළිය වැටී දිලිසෙමින් තිබුණි. "මේ දැන්... මේ තත්පරේ... මේක තාම ලියලා නෑ. මම දැන් හිතන දේ, මම දැන් කරන ක්රියාව තමයි අර හිස් පොතට අකුරක් වෙලා වැටෙන්නේ."
ඇය පහත මිදුල දෙස බැලුවාය. එහි වතුර නැතිව මැළවී ගිය මල් ගසක් තිබුණි. වෙනදා නම් ඇය එය දෙස බලා "අපරාදේ මේක මැරිලා" කියා දුක් වනු ඇත. එය අතීතයට අයත් සිතුවිල්ලකි. නමුත් අද ඇය වහාම ක්රියාත්මක වූවාය. ඇය වතුර බාල්දියක් රැගෙන පහතට දිව ගියාය. ඇය ගසට සිහිල් දිය දෝතක් වත් කළාය. ඒ දිය බිංදු පොළොවට උරා ගන්නා හඬ ඇයට ඇසුනේ සංගීතයක් මෙනි. ඒ කුඩා දිය දෝත මල් ගසට සවිබල දුන්නේය. ඇය අතීතය ගැන සිතනවා වෙනුවට, වර්තමානය වෙනස් කළාය.
ඇය නැවත කාමරයට පැමිණ මේසය මත තිබූ ඇගේ දිනපොත විවෘත කළාය. එහි පිටු සුදු පාටින් බලා සිටියේය. පෑන අතට ගත් ඇය, අලුත් අරමුණකින් මෙසේ ලිවුවාය:
"මම පරණ පොත් කියවන්නේ නෑ. මම අද අලුත් පිටුවක් පටන් ගත්තා. මගේ අතීතය මට අයිති නැති වුනාට, මේ පෑන අල්ලගෙන ඉන්න වර්තමානය මගේ. මම ලියන්නේ මට ඕන කතාව. මම තවදුරටත් අනුන්ගේ කතාවක චරිතයක් නොවෙමි; මම මගේ කතාවේ කතුවරිය වෙමි."
ඇගේ හදවතට දැනුනේ මහා බරක් නිදහස් වූවා වැනි සැහැල්ලුවකි. පුස්තකාලයේ දූවිලි ගසා දමා, ඇය නැවුම් වාතය ආශ්වාස කළාය. ලෝකය තවදුරටත් ඇයව පාලනය කරන සිරගෙයක් නොව, ඇයට ඕනෑම දෙයක් නිර්මාණය කළ හැකි කැන්වසයක් බව ඇය වටහා ගත්තාය.